БетаАшық билимлер базасы
Қарақалпақ халқының тарийхы ҳәм шежиреси — бир жерде
Руўыңызды шежиреден табың, халқымыздың тарийхы, мәденияты ҳәм белгили тулғалары менен танысың.
- Тегин ҳәм ашық
- Төрт тилде, еки жазыўда
- Ҳәр бир факт дерек пенен
Бүгин
Тарийхтан бир бет
Ҳәр күни басқа тулға ҳәм ўақыя.
- Күн тулғасыЖийен жыраўЖыраў · XVIII әсирЖийен Толыбай улы — XVIII әсирде жасаған жыраў. «Посқан ел» шығармасында халықтың аўыр көшиў жылларындағы қайғысын жырлаған.
- Күн тулғасыКүнхожаШайыр · 1799–1880Күнхожа Ибрайым улы — XIX әсирдеги қарақалпақ шайыры.
- Күн тулғасыӘжиниязШайыр · 1824–1878Әжинияз Қосыбай улы — XIX әсирдеги қарақалпақ шайыры. Қазақ шайыры Қыз Меңеш пенен айтысы кең танылған.
- Күн тулғасыБердақШайыр · 1827–1900Бердимурат Қарғабай улы — қарақалпақ классик әдебиятының ең ири ўәкили. Шығармаларында халықтың турмысын, әдалатсызлыққа қарсы пикирлерин жырлаған.
- Күн тулғасыИгор СавитскийСүўретши, музей тийкарлаўшысы · 1915–1984Сүўретши, археолог ҳәм коллекционер. Қарақалпақ халық өнерин ҳәм авангард сүўретлерин жыйнап, Нөкисте көркем өнер музейин дүзген.
- Күн тулғасыИбрайым ЮсуповШайыр, драматург · 1929–2008XX әсир қарақалпақ поезиясының көрнекли ўәкили.
- Күн тулғасыТөлепберген ҚайыпбергеновЖазыўшы · 1929–2015Қарақалпақ жазыўшысы. «Қарақалпақ қызы» ҳәм «Қарақалпақ дәстаны» романларының авторы.
- Күн тулғасыЕрназар АлакөзХалық көтерилисиниң басшысы · ?–18561855–1856-жылларда Хийўа ханлығына қарсы қарақалпақ халқының көтерилисин басқарған.
- Күн ўақыясыXV–XVI әсирлерНоғай Ордасы дәўириҚарақалпақлардың ата-бабалары Ноғай Ордасы қурамында жасаған. «Едиге» сыяқлы қаҳарманлық дәстанлар усы дәўир менен байланыслы.
- Күн ўақыясыXVI әсирдиң ақыры«Қарақалпақ» аты жазба дереклерде ушырасады
- Күн ўақыясы1723Жоңғар шабыўылыЖоңғарлардың шабыўылы нәтийжесинде Сырдәря бойындағы қарақалпақлар жоқарғы ҳәм төменги қарақалпақларға бөлинип кетеди.
- Күн ўақыясыXVIII әсирдиң ақыры — XIX әсирдиң басыӘмиўдәря бойына көшип келиўҚарақалпақлардың тийкарғы бөлеги Әмиўдәря делтасына көшип келип, Хийўа ханлығының қурамына киреди.
- Күн ўақыясы1855–1856Ерназар Алакөз басшылығындағы көтерилисХийўа ханлығына қарсы қарақалпақлардың ири халық көтерилиси.
- Күн ўақыясы1873Әмиўдәря бөлими дүзиледиХийўа жориғынан кейин Әмиўдәряның оң жағасы Россия империясына өтип, Түркистан генерал-губернаторлығы қурамында Әмиўдәря бөлими дүзиледи.
- Күн ўақыясы1925Қарақалпақ автономиялы областыҚазақ АССР қурамында Қарақалпақ автономиялы областы дүзиледи. Орайы — Төрткүл.
- Күн ўақыясы1932Қарақалпақ АССРАвтономиялы област РСФСР қурамындағы Қарақалпақ Автономиялы Совет Социалистлик Республикасына айландырылады.
- Күн ўақыясы1936Өзбекстан ССР қурамына өтеди
- Күн ўақыясы1939Нөкис — пайтахтРеспублика пайтахты Төрткүлден Нөкиске көшириледи.
- Күн ўақыясы1960-жыллардан баслапАрал теңизиниң қурыўыӘмиўдәря ҳәм Сырдәря суўының суўғарыўға көплеп алыныўы нәтийжесинде Арал теңизи тартыла баслайды. Бул — Қарақалпақстан ушын үлкен екологиялық апат.
- Күн ўақыясы1966Савитский музейи ашыладыНөкисте И. В. Савитский тийкарын салған Қарақалпақстан мәмлекетлик көркем өнер музейи ашылады.
- Күн ўақыясы1990Мәмлекетлик суверенитет ҳаққында декларация
Соңғы мақалалар
ЖаңаТил ҳәм жазыў1 мин оқыў
Қарақалпақ тили — мәмлекетлик тил
Қарақалпақ тилине мәмлекетлик тил бийлиги қашан берилген ҳәм 1-декабр не ушын белгиленеди?
ЖаңаӨнер ҳәм өнерментшилик2 мин оқыў
Қара үй
Қарақалпақ отаўының дүзилиси, безеўлери ҳәм ишки тәртиби.
ЖаңаТил ҳәм жазыў3 мин оқыў
Қарақалпақ жазыўының тарийхы
Араб жазыўынан ҳәзирги латын әлипбесине шекем — бир әсирде төрт рет өзгерген жазыў.
ЖаңаӨнер ҳәм өнерментшилик2 мин оқыў
Қарақалпақ нағыслары
Мүйиз, ийт табан, ғаз мойын — қарақалпақ нағысларының атлары, мәниси ҳәм қай жерде қолланылатуғыны.
Қалай ислейди
Аўызеки тарийхтан ашық билимге шекем
Топлаймыз
Китаплардан, архивлерден ҳәм ақсақаллардың айтыўынан мағлыўмат жыйнаймыз.
Тексеремиз
Ҳәр бир фактти дереклерге салыстырамыз ҳәм оның жағдайын белгилеймиз.
Бөлисемиз
Мағлыўматлар төрт тилде ҳәммеге тегин ҳәм ашық жарияланады.
Сораў-жуўап
Көп берилетуғын сораўлар
Жуўап таппадыңыз ба? Бизге жазың — сораўыңызға жуўап беремиз.
Мағлыўматлар қаяқтан алынады?
Илимий китаплардан, архив ҳүжжетлеринен ҳәм ақсақаллардың айтыўларынан. Ҳәр бир бетде пайдаланылған дереклер көрсетиледи.
«Тексерилмеген» белгиси нени аңлатады?
Бул мағлыўмат еле дереклерге толық салыстырылмағанын билдиреди. Тексерилгеннен кейин белги өзгертиледи.
Өз руўым ҳаққында мағлыўмат қоса аламан ба?
Аўа. «Үлес қосыў» бетиндеги форма арқалы жибериң. Иләжи болса, кимнен еситкениңизди ямаса қайсы китаптан алғаныңызды жазың.
Сайтта кирилл жазыўында оқыўға бола ма?
Аўа. Жоқарыдағы тил дизиминен «Қарақалпақша» ны сайлаң — барлық бетлер кирилл жазыўында ашылады.
Сайт тегин бе?
Аўа, сайт толық тегин ҳәм ашық. Оның мақсети — халқымыздың тарийхын келешек әўладқа сақлап қалыў.
Сайт аты қалай жазылады?
Қарекең. «ң» ҳәриби жоқ клавиатурада Қарекен деп те жазылады — екеўи де усы сайт.
Бирге дүземиз
Сиз де үлес қосың
Руўыңыз, шежиреңиз ямаса аўылыңыз тарийхы ҳаққында билсеңиз — бизге жибериң. Әсиресе ақсақаллардың айтқанларын жазып алыў жүдә әҳмийетли.
Үлес қосыўРуўыңызды белгилең
Руў бетиндеги «Бул мениң руўым» түймесин басың — руўыңыз усы жерде турады.
Соңғы көргенлериңиз
Бул мағлыўматлар тек усы қурылмада сақланады.

