Tiykarǵı mazmunǵa ótiw
Qarekeń
Qarekeń
Úles qosıw

Tez ótiw

Ruw, tulǵa yamasa maqala atın jazıń

Til hám jazıw

Qaraqalpaq tiliniń dialektleri

Arqa-shıǵıs hám qubla-batıs dialektleri, olardıń ayırmashılıqları hám izertleniwi.

1 min oqıwTekserilgen

Qaraqalpaq tili aymaqlar boyınsha birdey emes: hár jerdiń óz sóylew ózgesheligi bar. Ilimde bul ózgeshelikler eki dialektke biriktiriledi.

Eki dialekt

Túrkolog N. A. Baskakov qaraqalpaq tilinde eki dialektti ajıratqan:

  • arqa-shıǵıs dialekti;
  • qubla-batıs dialekti.

Ol bul eki dialektti fonetikalıq, morfologiyalıq hám leksikalıq jaqtan salıstırǵan. D. S. Nasırov ta arqa hám qubla dialektlerin ajıratıwshı belgiler retinde usı úsh tarawdaǵı ayırmashılıqlardı kórsetedi.

Eń kózge taslanatuǵın ayırmashılıq — seslerde: arqa-shıǵıs dialektindegi sh sesiniń ornına qubla-batıs dialektinde ch sesi aytıladı.

Ayırım izertlewshiler (K. Menges) Ferǵana oypatlıǵında jasaytuǵın qaraqalpaqlardıń tilin úshinshi dialekt dep qaraw múmkinligin de aytqan.

Izertleniwi

Qaraqalpaq dialektlerin izertlew 1920–1930-jılları baslandı. Jıynalǵan dialektologiyalıq materiallar qaraqalpaq ádebiy tilin rawajlandırıwǵa hám onıń normaların anıqlawǵa járdem berdi.

Bul tarawdaǵı tiykarǵı miynetler:

  • N. A. Baskakovtıń «Каракалпакский язык» miyneti (1951–1952);
  • D. S. Nasırov hám O. Dospanovtıń «Qaraqalpaq dialektologiyası» kitabı (1995). O. Dospanov tiykarınan qubla-batıs dialektin izertlegen.

Bul maqala dáslepki nusqa. Dialektlerdiń aymaqlıq shegaraları hám mısallar joqarıdaǵı miynetlerge salıstırıp tolıqtırılıwı kerek.

Derekler

  1. 1Н. А. Баскаков. Каракалпакский язык. Т. I — Материалы по диалектологии; Т. II — Фонетика и морфология, 1951–1952
  2. 2D. S. Nasırov, O. Dospanov. Qaraqalpaq dialektologiyası, 1995
  3. 3Karakalpak language — Wikipedia